خشکی چشم در کودکان

خشکی چشم در کودکان؛ علل، علائم و راه‌های درمان آن

گاهی کودکان بیش از حد از وسایل الکتریکی استفاده می‌کنند یا به صفحه تلویزیون خیره می‌شوند. این عوامل در کنار یکدیگر سوزش، خارش و خشکی چشم را به دنبال دارد. هر چند این بیماری در کودکان نادر است. با این حال اگر کودک به این بیماری مبتلا شود، آزاردهنده و دردناک است و در صورت عدم پیگیری می‌تواند خطرناک باشد؛ حتی بینایی او را تحت تأثیر قرار دهد. برای پیشگیری از چنین خطراتی، با سایت بچگی همراه باشید. در ادامه با علل و علائم خشکی چشم در کودکان بیشتر آشنا می‌شوید.

خشکی چشم در کودکان

سندرم خشکی چشم زمانی رخ می‌دهد که اشک به سرعت تخریب شود یا تولید آن ناکافی باشد. در چنین شرایطی لایه هموستاز از بین می‌رود. نابودی لایه محافظ یا هموستاز منجر به خشکی می‌شود و خطر ابتلا به عفونت چشم را افزایش می‌دهد. در صورت عدم درمان التهاب بیشتر، سایش، زخم قرنیه و مشکلات بینایی را به دنبال دارد.

این بیماری می‌تواند در هر سنی رخ دهد؛ اما در افراد سن بالا بیشتر دیده می‌شود. همچنین در کودکانی که کمبود ویتامین A و سوءتغذیه دارند، شایع‌تر است.

خشکی چشم در کودکان کیفیت زندگی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. آن‌ها دیگر نمی‌توانند فعالیت‌های کلاسی و تکالیف خود را به درستی انجام دهند. در نتیجه، دچار افت تحصیلی می‌شوند. برای پیشگیری از چنین وضعیتی باید در صورت مشاهده علائم به پزشک متخصص مراجعه کرده و درمان را شروع کنید.

خشکی چشم در کودکان
کودک چشم‌هایش را می‌مالد.

علائم خشکی چشم در کودکان

خشکی چشم در کودکان درست مانند بزرگسالان آزاردهنده است. البته امکان دارد خردسالان درد بیشتری را متحمل شوند. علائم دیگر این بیماری در کودکان عبارت‌اند از:

  • خردسالان مبتلا به دلیل خشکی و درد مکرراً چشم‌ها را مالش می‌دهند.
  • به صورت مداوم پلک می‌زنند و با چشم‌های نیمه‌باز نگاه می‌‌کنند.
  • احساس می‌کنند چیزی مانند شن، ماسه یا مو در چشم‌های‌شان است.
  • به نور شدید حساسیت نشان می‌دهند.
  • چشم‌های آن‌ها همیشه می‌سوزد.
  • بعد از مطالعه‌ای کوتاه به سرعت خسته می‌شوند و نمی‌توانند روی کتاب یا دفتر نگاه کنند.
  • تاری دید را در انتهای روز تجربه می‌کنند.
  • دور چشم‌های آن‌ها قرمز و ملتهب می‌شود.
  • به دود و باد حساسیت دارند.
  • گاهی پلک‌های آن‌ها ورم می‌کند و به یکدیگر می‌چسبد که می‌تواند از علائم عفونت چشم باشد.

توجه داشته باشید که برخی علائم شدیدتر هستند. در بعضی بیماران خشکی بیش از حد چشم باعث تحریک اشک می‌شود و آبریزش چشم را به دنبال دارد. در صورت مشاهده‌ی چنین علائمی فوراً کودک را به پزشک ببرید.

علت خشکی چشم در کودکان

خشکی چشم در کودکان به عوامل مختلفی مانند اختلالات خودایمنی، مشکلات تغذیه‌، استفاده از دارو، شرایط عصبی و غیره بستگی دارد. برای آشنایی بیشتر با هر یک از آن‌ها، در ادامه همراه ما باشید.

استفاده از وسایل الکتریکی

مطالعات اخیر نشان می‌دهد که استفاده طولانی مدت از تلفن‌های هوشمند با بیماری‌های چشم در ارتباط است. یکی از این تحقیقات در سال 2021 انجام شد. نتایج این پژوهش نشان داد که هر چه کودکان بیشتر از تلفن‌های همراه استفاده کنند، میزان پلک زدن آن‌ها کمتر می‌شود. کاهش سرعت پلک‌ها نوردهی و تبخیر سطح چشم را افزایش می‌دهد. در نتیجه، باعث بی‌ثباتی لایه اشک می‌شود و خشکی چشم را به دنبال دارد.

مراقبت از چشم کودکان

مراقبت از چشم کودکان با راهکارهایی برای والدین

آلرژی

چشم نیز مانند هر قسمت از بدن ممکن است دچار آلرژی شود. برخی از عوامل مانند گرد‌وغبار که برای بعضی کاملاً بی‌ضرر هستند. در برخی کودکان حساسیت ایجاد می‌کند و باعث آبریزش چشم، خارش و موکوسی می‌شود.

این حساسیت‌ها علائمی همچون تورم، خارش، سوزش، عطسه، آبریزش چشم یا بینی، سرفه، تنگی نفس و قرمزی چشم را به دنبال دارد و برای چشم خردسال خطرناک است. در اینجا به چند تا از عوارض آن اشاره می‌شود:

  • ناپایداری لایه‌ی اشک در چشم کودکان
  • آبریزش و خشکی چشم
  • التهاب و آسیب به سطح چشم
  • ناهنجاری‌ها و آسیب‌های حسی ـ عصبی
  • درد در اطراف چشم و عفونت

موادی که کودک به آن‌ها آلرژی دارد مانند قطره‌های چشم و لوازم آرایشی را از دسترس او دور کنید و مراقب چشم فرزندتان باشید. البته بسیاری از مواد آلرژی‌زا مانند گرده گیاهان، قارچ، گردوخاک و رادیکال‌های آزاد در هوا پراکنده هستند و از دسترس شما خارج است. با این حال، می‌توانید در زمان گرده‌افشانی گیاهان که در فصل بهار رخ می‌دهد، بیشتر مواظب باشید و از محیط‌های باز دوری کنید.

آلرژی-در-کودکان

آلرژی یا حساسیت در کودکان و علائم آن

برای اطلاعات بیشتر، روی عکس کلیک کنید.

تغذیه نامناسب

ویتامین A یکی از آنتی‌اکسیدان‌های مفید برای چشم است. آنتی‌اکسیدان‌ها ملکول‌هایی هستند که مانع تخریب لایه‌ی چشم می‌شوند و در برابر رادیکال‌های آزاد از چشم محافظت می‌کنند. تحقیقات نشان می‌دهد که بسیاری از آنتی‌اکسیدان‌ها از بیماری‌هایی همچون خشکی چشم و ماکولا جلوگیری می‌کند. بنابراین ویتامین A برای کودکان نیز لازم و ضروری است.

برخی از مواد مفیدی که حاوی ویتامین A هستند، عبارت‌اند از:

  • محصولات لبنی شامل شیر، ماست، پنیر و کره حاوی ویتامین A هستند.
  • جگر مرغ، جگر گاو و روغن کبد ماهی از غنی‌ترین منابع ویتامین A و D هستند. کمبود ویتامین دی نیز با خشکی چشم در ارتباط است.
  • سبزیجاتی مانند اسفناج، کلم بروکلی، هویج، فلفل قرمز شیرین و سیب‌زمینی شیرین
  • برخی میوه‌ها نیز حاوی ویتامین A هستند که شامل انبه، طالبی و زردآلو می‌شود.
  • گیاهانی که رنگدانه‌های قرمز دارند مانند گوجه‌فرنگی بسیار مفید هستند.

ویتامین A به سلامت سیستم ایمنی و شبکیه چشم کمک می‌کند. سیستم ایمنی بدن شامل مجموعه‌ی پیچیده‌ای از سلول‌ها است که ویتامین A در حفظ عملکرد و تقویت آن‌ها مؤثر است.

این نکته را نیز به‌خاطر داشته باشید که مصرف ویتامین A باید با مقادیر بالا چربی باشد تا جذب روده شود. علاوه بر این، از پختن بیش از حد مواد غذایی پرهیز کنید. چون این کار موجب کاهش ویتامین موجود در مواد می‌شود.  

بیماری بلفاریت

بلفاریت یک نوع التهاب چشمی است که با نام گل‌مژه نیز شناخته می‌شود. در این بیماری لبه‌های پلک ملتهب شده و اطراف چشم پوسته‌پوسته و متورم به نظر می‌رسد. احساس خارش، سوزش، ریزش بیش از حد اشک و تاری دید از جمله عوارض بیماری بلفاریت است. همچنین این وضعیت بر کیفیت اشک نیز تأثیر می‌گذارد و موجب خشکی چشم می‌شود.

بسیاری از پزشکان این بیماری را به آلرژی، حساسیت‌های پوستی، آکنه و قطره‌های چشمی ربط می‌دهند. به همین علت باید مراقب حساسیت کودک باشید و در صورت بروز مشکلات جدی به پزشک مراجعه کنید.

افزایش تبخیر اشک

لایه اشکی شامل غدد ریز چربی، آب و مخاط است. غدد ریز (میبومین) روی پلک‌ها چربی تولید می‌کنند که با آب مخلوط شده و لایه‌ی اشک تشکیل می‌شود. این لایه برای رطوبت چشم‌ها اهمیت زیادی دارد و از آسیب جلوگیری می‌کند. وقتی این غدد مسدود شود یا بدن به اندازه‌ی کافی چربی تولید نکند، فرد دچار تبخیر اشک می‌شود. در این هنگام چشم‌ها رطوبت لازم را دریافت نمی‌کنند و خشکی چشم در کودکان رخ می‌دهد. یک مطالعه در این رابطه نشان داد که 42 درصد از خردسالان دچار اختلال غدد میبومین هستند.

برخی دیگر از علل افزایش تبخیر اشک در کودکان شامل موارد زیر است:

  • زمان‌هایی که خردسال بیش از حد به کتاب، صفحه نمایش کامپیوتر و گوشی خیره می‌شود.
  • هنگامی که کودک تغذیه نامناسبی دارد و چربی‌های سالم و امگا سه مصرف نمی‌کند. این چربی‌ها در روغن ماهی، ماهی تن و سالمون یافت می‌شود.
  • زمانی کودک در معرض باد شدید یا هوای سرد و خشک قرار می‌گیرد. دود دست دوم سیگار یا هر گونه آلودگی نیز مؤثر است.
بارداری

عوارض سیگار کشیدن در دوران بارداری

استفاده از برخی داروها

یکی از علائم خشکی چشم در کودکان مصرف برخی داروها است. آنتی‌هیستامین، مسکن‌ها و قطره‌های چشم شامل این داروها می‌شوند. گرچه در صورت آلرژی داروهای ضد حساسیت و آنتی‌هستامین‌ها به کمک شما می‌آیند. آن‌ها آبریزش بینی، خارش و عطسه را متوقف می‌کنند. با این حال، یکی از داروهایی که موجب خشکی چشم می‌شود، همین ضد حساسیت‌ها هستند. به همین دلیل، بهتر است به شکل خودسرانه از مصرف این دارو‌ها و تجویز آن برای فرزندتان اجتناب کنید.

اگر کودک دچار آبریزش بینی است و حساسیت شدید دارد، در ابتدا به پزشک متخصص مراجعه کنید. حتی می‌توانید از دکتر سؤال بپرسید و عوارض هر یک از داروها را بشناسید.

درمان خانگی برای خشکی چشم در کودکان

ممکن است یک پزشک داروهای مختلفی از جمله سیکلوسپورین و سایر آنتی‌بیوتیک‌های خوراکی را به کودک شما بدهد. این داروها برای کودک مؤثر هستند؛ اما باید در نظر داشته باشید که عوارضی هم دارند. به همین دلیل، در اینجا چند درمان خانگی و بی‌ضرر را می‌شناسید.

  • گاهی کودک ساعت‌های زیادی را به بازی‌ها ویدئویی اختصاص می‌دهد و به صفحه نمایش خیره می‌شود. همان‌طور اشاره شد، این کار به چشم آسیب می‌زند. پس بهتر است مدت زمان مشخصی را تعیین کرده و برای کودک محدودیت بگذارید که کمتر به گوشی یا کامپیوتر خیره شود.
  • در هنگام خواب پنکه یا کولر را خاموش کنید.
  • بازی در فضای باز و زیر نور خورشید را به کودک توصیه کنید. برای تشویق بیشتر او، آخر هفته‌ها به دل طبیعت بزنید.
  • به‌جای مالش چشم‌ها، به کودک بگویید که به صورتش آب بزند. این کار موجب تازگی و احساس بهتری می‌شود. در صورتی که ماساژ چشم‌ها التهاب و قرمزی بیشتر را به دنبال دارد.
  • برای افزایش تولید چربی توسط غدد چشم، از کمپرس آب گرم استفاده کنید.
  • از کودک خود بخواهید که زیاد آب بنوشد.
  • برنامه‌ی غذایی خردسال را تغییر دهید و از منابع ویتامین A که در بالا به آن‌ها اشاره شد، استفاده کنید.
  • در صورت نیاز و با مشورت پزشک از مکمل‌های غذایی برای کودک استفاده کنید.
مکمل غذایی و کودک - قرص مکمل - قرص مکمل غذایی

مهمترین مکمل‌های غذایی برای رشد کودکان

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

معمولاً خشکی چشم با درمان‌های خانگی بهبود پیدا می‌کند و جای هیچ نگرانی نیست. با این حال گاهی علائم بیماری ادامه پیدا می‌کند. در صورت مشاهده‌ی هر یک از نشانه‌های زیر به پزشک متخصص مراجعه کنید:

  • چشم عفونت می‌کند.
  • پلک‌ها ملتهب و ورم‌کرده هستند.
  • چرک یا ترشح غلیظی که در اطراف چشم کودک دیده می‌شود.
  • خردسال سردرد و تب را تجربه می‌کند.
  • دید او تار می‌شود و نمی‌تواند به درستی تشخیص دهد.
  • در فعالیت‌های کلاسی و انجام تکالیف با مشکل مواجه می‌شود.
  • علائم هر روز بدتر می‌‌شود و ادامه پیدا می‌کند.
  • زمانی که قرمزی چشم مشخص باشد.

خشکی چشم به صورت مداوم ممکن است نشان‌دهنده‌ی یک بیماری حاد‌تر باشد. دیابت، اختلالات عصبی، مشکلات هورمونی، سندرم شوگرن و سندرم انستیونز از جمله این بیماری‌ها هستند. به همین دلیل، در صورت تشدید علائم باید حتماً به پزشک مراجعه شود.

سخن پایانی

خشکی چشم در کودکان شایع نیست و جای نگرانی ندارد. با این حال، خشکی چشم مداوم کیفیت زندگی کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهد و عملکرد آن‌ها را در مدرسه تضعیف می‌کند. به همین دلیل، در این مقاله به علل و راه‌های درمان خشکی چشم اشاره شد. برای اطلاعات بیشتر و درمان کودک، حتماً مطلب را بخوانید.

سؤالات متداول

علائم خشکی چشم در کودکان چیست؟

خردسالان به دلیل خشکی چشم و درد به صورت مداوم چشم‌های خود را مالش می‌دهند. آن‌ها مداوم پلک می‌زنند و با چشم‌های نیمه‌باز نگاه می‌کنند. آن‌ها به نور شدید حساسیت نشان می‌دهند. بعد از مطالعه‌ای کوتاه خسته می‌شوند و دیگر نمی‌توانند روی کتاب نگاه کنند و دور چشم‌های آن‌ها قرمز و ملتهب است. همچنین به دود و باد نیز حساسیت دارند.

عوارض آلرژی در کودکان چیست؟

ناپایداری لایه‌ی اشک در کودکان، آبریزش و خشکی چشم، التهاب و آسیب به سطح چشم، ناهنجاری‌ها و آسیب‌های حسی ـ عصبی و درد در اطراف چشم و عفونت از جمله‌ی این عوارض هستند.

چرا تغذیه نامناسب موجب خشکی چشم در کودکان می‌شود؟

ویتامین A یکی از آنتی‌اکسیدان‌های مفید برای چشم است. آنتی‌اکسیدان‌ها ملکول‌هایی هستند که مانع تخریب لایه‌ی چشم می‌شوند و در برابر رادیکال‌های آزاد از چشم محافظت می‌کنند. بنابراین ویتامین A برای کودکان ضروری است و کمبود آن موجب بروز خشکی چشم و ماکولا می‌شود.

علل افزایش تبخیر چشم چیست؟

زمان‌هایی که خردسال بیش از حد به کتاب، صفحه نمایش کامپیوتر و گوشی خیره می‌شود، هنگامی که کودک تغذیه نامناسبی دارد و چربی‌های سالم مصرف نمی‌کند. زمانی که کودک در معرض باد شدید، هوای سرد و دود دست دوم سیگار قرار می‌گیرد.

کدام درمان خانگی برای خشکی چشم کودکان مؤثر است؟

برای افزایش تولید چربی توسط غدد میبومین از کمپرس آب گرم استفاده کنید، از کودک خود بخواهید زیاد آب بنوشد، برنامه‌ی غذایی را تغییر دهید و از منابع ویتامین A که در بالا اشاره شد، استفاده کنید. در صورت نیاز از مکمل‌های غذایی استفاده کنید. به‌جای مالش چشم‌ها از او بخواهید که به صورتش آب بزند. این کار موجب حس خوبی و کاهش سوزش چشم می‌شود.

من عاشق بچه‌ها هستم و نوشتن داستان‌های فانتزی و مقاله‌های کودکانه حس خوبی بهم میده.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *